Het dorp van Asterix in het klein

Saint-Pompon is als het dorp van Asterix in het klein, maar dan wel met dien verstande dat het beperkte aantal inwoners tot dubbelfunkties noopt. Vanochtend bereikte me het blijde nieuws dat onze burgemeester Thomas Michel gisteren met overdonderende meerderheid herkozen werd. Hij kreegt maar liefst meer dan 80% van de voorkeurstemmen en dat vind ik volkomen terecht. Maar nu de dubbelfunktie, of eigenlijk tripel funktie. Thomas zal opnieuw op het schild worden gehesen als stamhoofd. Maar ook is hij de zanger die zeer ingewikkelde, intellectuele liedjes ten gehore brengt. Hij is dus ook de bard. Ten derde is zijn officiële funktie wijkverpleger. Het is bij ons inderdaad de burgemeester die de mensen een spuitje, een pilletje of een hoestdrankje geeft, over de conditie van de oudjes waakt en de bloeddruk meet, bij gebrek aan plaatselijke dokter is hij (samen met de apotheker) zo'n beetje de medicijnman van het dorp. Daarmee is hij ook vergelijkbaar met een druïde. De overige inwoners van het dorp hebben het makkelijk, die degusteren de hele dag door van hun zelfgemaakte toverdrank.

HOE GROOT MOET EEN GEMEENTE ZIJN?

In Nederland en België is al jaren geleden een proces van gemeentelijke fusies op gang gezet. Dorpen worden aan elkaar gekoppeld tot steeds grotere gemeentes. Dat is nodig, zegt men, want zonder schaalvergroting ben je nergens. De stad Antwerpen heeft zo al minstens twinig dorpen opgeslokt, tot en met Berendrecht en Zandvliet. In Nederland is de situatie nog markanter, daar bestaan voortaan gemeentes die een kwart van de provincie bestrijken. De nieuwe gemeentes kregen daardoor de mogelijkheid om zich van grote gebouwen met loketten te voorzien, een groot leger van ambtenaren leidt alles in goede banen. Wil je een nieuw paspoort, dan mag je een nummertje trekken en in de rij gaan staan.
Waarom, zo vraag ik me af, moet alles altijd groter? Er bestaat een prachtig voorbeeld van hoe het ook anders kan: Saint-Pompon.

De gemeente Saint-Pompon is qua oppervlakte behoorlijk groot: 27,4 vierkante kilometers. De meeste ruimte wordt in beslag genomen door eiken- en kastanjebossen, keurig gegroepeerde notenbomen en truffelplantages, terwijl er ook voor de koeien ruimte is. De gemeente telt slechts 400 zielen, verdeeld over een groot aantal gehuchten. In het dorp zelf, le bourg, wonen slechts 80 mensen. We hebben een café-tabac, een bar-restaurant, een restaurant, een superette, een postkantoortje, een apotheek, een benzinepomp, een slager, een bakker en een adres waar je olie voor je kacheltje kunt kopen.
En we hebben ook een gemeentehuisje, waar de burgemeester (le maire) en de raadsleden (les adjoints) zetelen. Hoewel, zetelen doen ze niet veel. De gemeentescretaris is halfijds, want hij wordt geeeld met buurdorp Saint-Laurent. Tot vorig jaar was slechts één persoon in gemeentedienst, de cantonnier. Toen hij vanaf vorig jaar bloemen moest gaan watergeven en het daarvoor veel te druk scheen te hebben, kreeg hij er een collega bij. Met tweeën doen ze niet méér werk, het is alleen gezellig voor ze geworden. De twee cantoniers rijden geboederlijk met een vrachtwagentje rond en doen uiteenlopende klusjes. De belangrijkste taak is het geven van water aan de bloemetjes en plantjes. Verder ontstoppen ze het communale riolenstelsel, gooien ze af en toe een handje chloor in het gemeentelijke drinkwaterreservoir, voeren ze de drie gemeentelijke eendjes in de Mandalou, zagen ze een omgevallen boom weg of doen ze reparaties aan het ontelbare kilometers tellende gemeentelijk asfalt. Dat is alles. En wanneer ze bijzondere klussen moeten klaren, zoals het ophangen van de feestverlichting, helpen de dorpelingen een handje mee. Geen loketten hier, geen formulieren, geen problemen. Wanneer je iets hebt, ga je naar de burgemeester, je weet hem wonen.
Saint-Pompon is dus een metropool in zakformaat, met een wegennet dat qua lengte met een provinciestad vergelijkbaar is. Wanneer we het verzorgen van de luxe bloemetjes niet meerekenen en de twee cantoniers gerust voor één mogen tellen, beschikt de gemeente over 1 persoon: 1/2 ambtenaar plus 1/2 gemeentewerker. Dat is het voordeel van kleinschaligheid.
Is er dan geen gemeentepoitie, geen champetter? Nee, een grote regio met tal van gemeentes wordt bewaakt door enkele gendarmes die in Villefranche-de-Périgord gekazerneerd zijn. Je ziet ze zelden en ze zijn ook zelden nodig. De sociale controle, in de noordelijke landen verguisd en onbestaand, is op het Franse platteland de grote veiligheidsfactor. Veel mensen doen hun huis of auto niet op slot, er is altijd wel een buurman die erover waakt. Alleen wanneer een groepjes Gitanes te regio passeert, is iedereen op zijn hoede.

Klein is fijn, hoe keiner hoe fijner. Politici van de noordelijke landen zouden eens niet op werkbezoek moeten gaan naar Thaise massagehuizen, ze zouden beter eens in een dorp als Saint-Pompon kunnen rondkijken. Al gauw zouden alle gemeentelijke herindelingen ongedaan worden gemaakt. Of niet, want.... ze zouden daarmee veel macht verliezen.

Disneyworld

Orlando, Marne-la-Vallée, de kitscherige Disney droomwereld waarin je zowel muizen als eenden kunt laten praten en waarin de wolf nimmer een biggetje te pakken krijgt, kom je op diverse plaatsen tegen, zelfs de Chinezen schijnen al zoiets aan het bouwen te zijn. Dat is allemaal klein bier vergeleken met wat er in Saint-Pompon gebeurt. Enkele dorpelingen vinden dat we in de vaart der volkeren moeten worden opgenomen, dus plakken ze het volledige dorp dicht met kitsch. Over het droogstaande riviertje de Mandalou heeft men een nepbruggetje gebouwd met een fiets erop, terwijl er al vier echte bruggetjes waren. De bedding van de Mandalou is voorzien van glimmend plastic die aan naïevelandschapschilders het idee geven dat er wel degelijk water stroomt. Maar ook zijn er enkele levensgrote poppen neergezet die je met hun mismaakte koppen aanstaren. De waterafloop van het dorpsfonteintje is herbouwd in authentieke bamboe. De muren van de twaalfde-eeuwse kerk is van flikkerende feestverlichting voorzien, want ook de Notre Dame heeft zoiets. Wat het meest opvalt, is dat het hele dorp vol oude fietsen staat, dit als onderzetters voor geraniums. De dorpelingen inschattend, zullen de vele tientallen fietsen blijven staan als de geraniums verwelkt zijn.
Over smaak valt niet te twisten, iedereen vindt het zijne/hare mooi. Maar er zijn snetverdemme grenzen. Wansmaak, dat is wat anders. Daar wil ik graag over twisten. Toen ik hier voor het eerst kwam, vond ik dat de mensen best wel een portie zelfvertrouwen konden gebruiken. Ik heb er dan ook alles aangedaan om dat vertrouwen te stimuleren. Stel dat ik op dit moment heel toevallig voor het eerst in Saint-Pompon belandde, zou ik dan op slag verliefd worden en meteen een huis willen kopen? Ik denk het niet. Anno 2011 zou ik snel zijn doorgereden naar het eerstvolgende dorp. Daarin is de keuze ruim, want zowel Daglan, Saint-Laurent, Prats-du-Périgord, Bouzic, Besse als Campagnac zijn eerstvolgend. Ik zou keuze genoeg hebben gehad.