Naar Saint-Pompon per boot?

Een bootbezitter, iemand die ook alle vakanties met zijn zeewaardig zeilschip op pad gaat, vroeg me ooit of hij per boot in Saint-Pompon kon geraken. Dat vond ik best wel komisch, dus begon ik een heel serieus antwoord te formuleren. Vanuit de Noordzee ga je richting zuiden en passeert het Kanaal. Vervolgens omzeil je Normandië en Bretagne en kom je in de Golf van Biskaje (letterlijk de Golf van Baskenland) terecht. Daar zoek je de monding van de Gironde op. Je vaart deze brede stroom op tot Bordeaux. Daar neem je de Dordogne. Vaar gewoon door tot de brug van Castelnaud-la-Chapelle en ga direct na die brug rechtsaf, de Céou op. Attentie in Daglan, sla hier af en ga de Lousse op. Na een kilometer of zes kom je Saint-Pompon binnen. Vaar hier meteen de Mandalou op. Al na zestig meter, net voor het derde bruggetje, meer je in het haventje aan.
De bootbezittende vriend had al die tijd aandachtig geluisterd en nauwkeurige notities gemaakt. Ergens in juli zou hij in het haventje verschijnen, beloofde hij, onderweg zou hij alvast een seintje geven.
Is hij er ooit geraakt? Bij mijn weten niet. Totaan Bordeaux zou de reis nog wel lukken. Maar dan.
Vroeger zeilden er veel vrachtschepen op de Dordogne om vaten wijn, kastanjes en noten te transporteren. Het waren platbodems die men Gabarres noemt, een schipper op zo'n ding heette een Gabarrier. De rivier is op veel plaatsen niet dieper dan 30 cm, een platbodem is dan geen luxe. Maar er zijn ook stukken met nog geen 10 cm water. Het hele schippersgezin werd dan ingespannen om de boot verder te trekken. Maar stel dat je dit alles zou doen om bij de brug van Castelnaud te raken, de rest van de tocht kun je niet eens met een kano bepeddelen. In de Céou en de Lousse is precies genoeg ruimte om er waterkreeftjes te laten bewegen. En in de Mandalou, die ons dorpje in tweeën snijdt, staat minimaal negen maanden per jaar geen druppel water. De haven van Saint-Pompon is een platte steen. Nee, dan toch maar liever met de auto. Of per vliegtuig zoals tegenwoordig veel mensen doen. Het is van Charleroi naar Bergerac nog geen uurtje vliegen en soms kost die reis nauwelijks 20 euro. Daar kan je met een zeilboot niet tegenop.

Een gerestaureerde gabarre

In de rivier

Tegenwoordig vormen meervallen een ware plaag in de Dordogne. Met hun enorme bek zuigen ze alles naar binnen wat beweegt. Hij heeft geen natuurlijke vijanden en kan binnen een jaar na de geboorte al 500 gram wegen. Exemplaren van zelfs twee meter lengte zijn geen uitzondering. Boven ziet u de grootste die bij het laatrste kampioenschap gevangen werd.

De meerval durft zelfs de gevreesde snoek aan te vallen. Maar dat durf ik ook. Zie hier het resultaat.

De lamproie en zijn anadrome vriendjes

In de Dordogne vind je drie vissoorten die eigenlijk zeevissen zijn, maar om als volwassene naar de rivier komen om er te paaien. In de natuurkunde worden dat anadrome soorten genoemd. We spreken hier over de Alose (elft), de Saumon (zalm) en de Lamproie (prik). Lange tijd zijn ze op de Europese rivieren niet te zien geweest, dit vanwege de stuwdammen en watervervuiling. Gelukkig zijn de stuwdammen tegenwoordig voorzien van vistrappen, waarlangs de vis naar boven kan springen. En er is geen schonere rivier te vinden dan de Dordogne. Deze ontspingt in La Bourboule (Auvergne) en komt onderweg geen industrie tegen.



De zilverkleuruge elft is een haringachtige die na zeven jaar volwassen is. Op zee heeft hij in grote scholen op kreeftachtige prooien gejaagd, als hij de rivier opkomt is hij solitair. De eitjes worden aan de luwe kant van een rivierbocht los afgezet, waarna de elft nog een tijdje blijft rondhangen. Vervolgens sterft hij van ouderdom en drijft dan op de rivier. Er zijn wel eens toeristen die in paniek de gendarmerie bellen omdat ze op de rivier een grote vissensterfte zien. Dit is dus een normaal verschijnsel. De jonkies zorgen dat ze goed aansterken en trekken naar zee.



De zalm heeft ongeveer dezelfde leefwijze, hoewel hij al na drie tot vier jaar op zee volwassen is. De paaigrond is precies dezelfde plek als waar hij geboren is, meestal heel dicht bij de rivierbron. Eenmaal op de rivier eet hij nauwelijks meer. Na het paaien sterf het dier van uitputting. De zalm zwemt vooral in supermarkten.



De prik ofwel lamprei is een verhaal apart. Het is een monsterlijk prehistorisch wezen. Zijn mond is een zuignap met gemene tandjes rondom. Hiermee klampt hij zich aan een grote vis vast om bloed te zuigen. Met name in de buurt van Bordeaux is de lamproie een culinaire specialiteit. Omdat hij boordevol bloed zit als hij de rivier opkomt, wordt het vele bloed gebruikt om er een saus van te bereiden. De vis zelf wordt geroosterd op een vuurtje van wijngaardsnoeisel.







Lamproie à la bordelaise
Benodigd voor 6 personen: 1 lamprei van 1500 g, 1 fles stevige rode wijn, 2 kg prei, 6 gehakte slalotten, 6 kleine uien, 2 plakken gedroogde ham in linten gesneden, 2 gesneden wortelen, 3 teentjes fijngesneden knoflook, bouquet garni, 1 eetlepel bloem, 1 eetlepel maïzena, 1 theelepel poedersuiker, 1 bouillonblokje, 1 reep pure chocolade, 5 gewelde pruimen uit Agen, scheutje cognac, zout, peper, olie.

Van het bloed van de lamprei op. Snijd het monster (zonder kop) in stukken van 6 cm en laat die in de wijn marineren. Laat de sjalot, ui, ham, look, prei en wortel aanbakken in een pan. Voeg zodra het begint te bruinen de bloem toe en schud goed op. Voeg de suiker toe en laat carameliseren. Voeg de wijn van de marinade bij met het bouillonblokje, zout en peper en laat 45 minuten op een zacht vuurtje reduceren. Laat in deze saus de pruimen 15 minuten koken, voeg dan de vis toe en laat wederom 15minuten koken.
Doe de maïzena, de cognac en het bloed in een kom, samen met de gesmolten chocolade. Roer goed door en voeg aan de saus toe. Laat nog 10 minuten zachtjes pruttelen onder regelmatig roeren. Serveer met lekkere patatten.